Türkiye'de Doğan Çocukların Tanınması

Tanıma Şartları

 Tanıma; babanın, yazılı başvurusu üzerine nüfus memuru, mahkeme, noter veya konsolosluk aracılığıyla, soy bağının kurulduğunu resmi senet veya vasiyetname ile bildirmesidir. 

Tanıma beyanında bulunan kişi reşit değil veya kısıtlı ise, veli veya vasinin rızası da gereklidir. 

Başka bir erkekle soy bağı bulunan çocuk, bu bağ ortadan kaldırılmadıkça ve annenin kimliği tespit edilmedikçe tanınamaz. 

Başka bir erkekle soy bağı bulunan ve annesinin kimliği bilinmeyen çocuklar için tanıma belgesi düzenlenmez. Bu şekilde gönderilen tanıma belgeleri, nüfus müdürlükleri tarafından tescil edilir, durum tescil edilmeksizin Cumhuriyet Savcılığına intikal ettirilir ve mahkeme kararına göre işlem yapılır.

 Bildirim Yükümlülüğü

 Nüfus memuru, hakim, noter veya vasiyetnameyi açan hakim, baba ve çocuğun kayıtlı olduğu nüfus müdürlüklerine bildirimde bulunur. 

Çocuğun kayıtlı olduğu nüfus müdürlüğü de çocuğa, annesine ve çocuğun velayet altında olması durumunda velayet makamına bildirimde bulunur.

Tanımanın Tesciline İlişkin İlkeler

 Tanınan çocuk henüz aile kütüklerine tescil edilmemişse;

1. Doğum formu düzenlenerek, çocuk baba hanesine baba soyadı ile tescil edilir ve anne ile çocuk arasında soy bağı kurulur.

2. Babanın yabancı uyruklu olması halinde, annenin tescil edildiği idari birimin sonuna baba soyadı ile tescil edilerek anne ile çocuk arasında soy bağı kurulur.

Tanınan çocuk annesinin bekarlık hanesine tescil edilmişse,

1. Bu hanedeki kaydı kapatılır ve baba hanesine baba soyadı ile tescil edilir.

2. Babanın yabancı uyruklu olması halinde, annenin tescil edildiği idari birimin sonuna baba soyadı ile tescil edilir ve anne ile çocuk arasında soy bağı kurulur.

Tanınan evli kadın evli bir kadın ise, tanıma olayı kocasının kaydında işlenir ve kendisi ile babası arasında soy bağı kurulur. Evliliğin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, onu tanıyan babasının evine baba soyadı ile döner.

Tanınan evli erkek evli bir erkek ise, varsa eşinin ve küçük çocuklarının hanesine baba soyadı ile tescil edilmelidir; Tanıyan baba yabancı uyruklu ise, baba soyadı ile olan kayıtlar annenin tescil edildiği idari birimin sonuna taşınır. Kendisi ile annesi arasında soy bağı kurulur. 

Yabancı bir kadın ile Türk vatandaşı bir erkek tarafından tanınan 18 yaşını doldurmuş kişilerin tescili, Bakanlıkça verilen talimatlara göre yapılır.

Tanıma Kaydı

 Yetkililerce bildirim yükümlülüğü ile gönderilen tanıma yazısı veya mahkeme kararları veya tanımaya ilişkin vasiyetname (ölüm tasarrufu), bu Yönergenin 192. maddesinde belirtilen şekilde aile kütüklerine kaydedilir. Tanıma belgesinin veya mahkeme kararının veya tanımaya ilişkin vasiyetnamenin bir nüshası, bilgisayardan alınan tanıma veya tanımayı iptal etme formu ile birleştirilerek diğer nüfus olayları özel kütüğüne gönderilir, ikinci nüshası ise bilgi işlem ortamından alınan tanıma veya tanımayı iptal etme formu ile birleştirilerek arşivlenmek üzere Genel Müdürlüğe gönderilir. Diğer nüfus olayları özel kütüğüne yapıştırılır.

Tanınan çocukla ilgili tescil işlemleri, bu Yönergenin "Doğum" bölümünde belirtilen usul ve esaslara göre yapılır.

Türk Kanunu No. 743'ün Nüfus Hükümlerine göre tanınmış, ancak tanınması henüz aile kütüklerine tescil edilmemiş erkek, evli ve çocukları varsa, kendisinin ve eşinin ve çocuklarının doğum kayıtları, nüfus olaylarında ve diğer değişikliklerde kullanılan form, seri numarası ile veri işleme ortamından erişilebilir. Alınan tanıma/tanımayı iptal etme formu mahkeme kararı ile birleştirilerek diğer nüfus olayları özel kütüğüne eklenir.

Nüfus kaydının bulunduğu Nüfus Müdürlüğü, gün sonu listesinde belirtilen kimlik bilgilerini ilgili şahıs(lar)ın kağıt kaydına işler. Bu işlemden sonra gün sonu listesi, kayıt görevlisi tarafından imzalanır ve nüfus müdürü tarafından onaylanarak gün sonu listesi dosyasına konulur.

Tanımanın İptali

 Tanımanın İptali; tanıma yoluyla çocuk ile tanışan arasında kurulan soy bağının mahkeme kararıyla ortadan kaldırılmasıdır.

 Tanımanın İptalini Gerektiren Haller ve Dava Açma Yetkisi, Zamanaşımı Süresi

Tanımanın İptalini Gerektiren Şartlar 

Tanıyan, hata, hile veya tehdit nedeniyle tanımanın iptali davası açabilir. 

Dava Açma Yetkisi ve İspat Yükümlülüğü 

Tanıyanın Dava Açma Yetkisi ve Yükümlülüğü 

İptal davası anne ve çocuğa karşı açılır. 

İlgili Kişilerin Dava Hakkı 

Anne, çocuk ve çocuğun ölümü halinde mirasçıları, cumhuriyet savcısı, hazine ve diğer ilgili kişiler iptal davası açabilir. 

Dava, tanıyan kişiye karşı açılır, tanıyan kişi ölmüş ise mirasçılarına karşı açılır. 

Davacı, tanıyan kişinin baba olmadığını ispat etmekle yükümlüdür. 

Annenin veya çocuğun, tanıyanın baba olmadığı iddiasıyla açtığı iptal davasında ispat yükü, verenin hamilelik sırasında anne ile cinsel ilişkiye girdiğine dair ikna edici delil göstermesinden sonra doğar. 

Zamanaşımı Süresi 

Kişinin dava hakkı, iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten itibaren bir yıl, her halde tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle sona erer. 

İlgili kişilerin dava hakkı, davacının tanımayı öğrendiği ve tanıyanın çocuğun babası olamayacağı tarihten itibaren bir yıl, her halde tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle sona erer. 

Çocuğun dava hakkı, ergin olduğu tarihten itibaren bir yıl geçmekle sona erer. 

Yukarıda belirtilen süreler geçmesine rağmen gecikmeyi haklı kılan bir sebep varsa, sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren bir ay içinde dava açılabilir.

Tanımanın İptaline İlişkin İlkeler

1. Tanıması iptal edilen kişi annesinin bekarlık hanesine tescil edilmiş ise, tanımanın iptaline ilişkin mahkeme kararı, tanınan kişinin ve tanıyan babanın kaydına işlenir.

2. Tanıması iptal edilen kişi babasının hanesine tescil edilmiş ise, babasının hanesindeki kaydı kapatılır ve annesinin bekarlık hanesine annesinin bekar soyadı ile geçer.

3. Evli kadının tanımasının iptali halinde; tanımanın iptali, annesinin bekarlık hanesi ve onu tanıyan babasının kaydında işlenir.

4. Tanıması iptal edilen evli erkek babasının hanesine tescil edilmiş ise, babasının hanesindeki kaydı kapatılır ve varsa eşi ve çocukları ile birlikte annesinin bekarlık hanesine annesinin bekar soyadı ile geçer. Tanımanın iptali, annesi ve onu tanıyan babasının kayıtlarına işlenir.

5. Türk baba ve yabancı anneden doğan çocuğun tanımasının iptali halinde; babasının hanesindeki kaydı kapatılır.

6. Türk baba ve aile kütüğünde kayıtlı olmayan (gizli nüfus) bir kadından doğan çocuğun tanımasının iptali halinde:

• Vatandaşlık durumu doğru olmayan tanınan çocuğun annesinin nüfus kaydında kayıtlı ve gizli nüfus kayıtlarının devam etmesi halinde; Tanımanın iptali kararı aile kütüklerine işlenir ve tanımanın iptaline ilişkin mahkeme kararının bir nüshası, çocuğun tanıma nedeniyle kazandığı Türk vatandaşlığını koruyup korumayacağının incelenmesi amacıyla Bakanlığa gönderilir. Bakanlıkça verilecek talimat doğrultusunda işlem yapılır.

Soy Bağına İlişkin İlkeler

Soy Bağı

Soy bağı; soyadının, vatandaşlığın ve çocuğun aile kütüklerine yazılacağı yerin belirlenmesinde esas alınır. 

Çocuk ile anne arasındaki soy bağı doğumda kurulur. 

Çocuk ile baba arasındaki soy bağı, anne ile evlilik, tanıma veya hakimin kararı ile kurulur. 

Soy bağı evlat edinme yoluyla da kurulur. 

Evlilik dışı doğan çocuğun ana ve babası birbirleriyle evlenirse, babalık kendiliğinden kurulmuş sayılır.

Evlilik İçinde Doğan Çocuklar

Evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün içinde veya herhangi bir sebeple doğan çocuklar, babanın soyadını alır ve baba adına aile kütüğüne tescil edilir. 

Çocuk, evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün içinde doğmuş ve bu arada anne yeniden evlenmiş ise, ikinci evlilikteki koca baba sayılır. Bu karine çürütülürse, ilk evlilikteki koca baba sayılır.

Evlilik Dışı Doğan Çocuklar

Evlilik dışında veya evliliğin sona ermesinden 300 gün sonra doğan veya baba tarafından mahkeme kararıyla reddedilen çocuklar; annenin bekarlık hanesine, annenin bildireceği soyadı ile ve babanın adı ile tescil edilir. 

Anne boşanmış ve bekarlık hanesine dönmüş ise, çocuk annenin tescil edildiği haneye annenin soyadı ile tescil edilir, ancak annenin önceki evliliğinden çift soyadı varsa, çocuk annenin soyadıyla tescil edilir. 

Annesi hala başkasıyla evli ise, önceki evliliğinden olan başka bir erkekten çocuğu, annesinin bekarlık hanesine, annesinin bekar soyadı ile ve annesi tarafından bildirilecek babanın adı ile tescil edilir. 

Türk baba ile yabancı anneden evlilik dışında doğan çocuk; 

1. Babanın anne ile evlenmesi sonucu; Türk Medeni Kanunu'nun 292. maddesine göre, evlilik içinde kendiliğinden doğan çocuklara ilişkin hükümlere tabi olacağından Türk vatandaşı olur ve babanın hanesine tescil edilir. 

2. Annenin veya çocuğun talebi üzerine; Türk Medeni Kanunu'nun 301. maddesine göre mahkemece babalığının tespit edilmesi veya 295. maddesine göre tanınması halinde, babalığın kurulması sonucu babasına bağlı olarak doğumundan itibaren Türk vatandaşı olur. Bu durumda babanın hanesine baba soyadı ile tescil edilir.

Evlilik ve Soy Bağı Kurulmasında Usul ve Esaslar

 Eşler, evlilik sırasında veya evlilikten sonra doğan müşterek çocuklarını, ikamet ettikleri veya evlendikleri yerdeki nüfus memuruna bildirmekle yükümlüdürler. 

Ana ve babanın birbirleriyle evlenmesi nedeniyle soy bağının düzeltildiği çocuklar, daha önce aile kütüklerine tescil edilmiş ise, evlilik ve babalık kurulmasına ilişkin bildirim formu ana ve baba tarafından doldurulup imzalanarak yerleşim yerine verilir ve nüfus müdürlüğüne iletilir.

Evlilik sırasında veya sonrasında doğan müşterek çocukların bildirilmesinden önce eşlerden birinin ölümü halinde, sağ kalan eşin mahkemeden alacağı tespit kararına istinaden işlem yapılır.

Soy Bağının Kurulması

 Babalık Karinesi

Evlilik içinde veya evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır.

Çocuk, evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün içinde doğmuş ve bu arada anne yeniden evlenmiş ise, ikinci evlilikteki koca baba sayılır. Bu karine çürütülürse, ilk evlilikteki koca baba sayılır.

Babalığın Tespiti

Babalığın Tespiti; Türk Medeni Kanunu'nun 301. maddesine göre, çocuk ile baba arasındaki soy bağının mahkemece belirlenmesidir.

Babalığın Tespiti ve Soy Bağı Kurulması Kararlarının Tescili

Çocuk daha önce annesinin hanesine tescil edilmiş ise, mahkeme kararına istinaden, ana ve babanın başka hiçbir belge veya beyanı aranmaksızın, çocuğun babasının hanesine baba soyadı ile tescili yapılır.

Çocuk tescil edilmemiş ise, bu Yönergenin "Doğum" bölümünde belirtildiği şekilde bir doğum formu düzenlenerek babanın hanesine baba soyadı ile tescil edilir. Çocuk ile anne arasında gerekli soy bağı kurulur.

Mahkeme kararında çocuğun babasının Türk, annesinin ise yabancı uyruklu olduğu belirtilmiş ise, çocuk on sekiz yaşın altında ise babasının hanesine baba soyadı ile tescil edilir. Annesinin Türk, babasının ise yabancı uyruklu olduğu mahkeme kararında belirtilmiş ise, annenin tescil edildiği idari birimin sonuna baba soyadı ile tescil edilir.

Çocuk on sekiz yaşını doldurmuş ve nüfusa tescil edilmemiş ise, babalığın tespiti kararı vatandaşlık durumunun tespiti için Bakanlığa gönderilir ve Bakanlığın kararına göre işlem yapılır. Bakanlıkça tescil kararı verilmiş ise, doğumdan itibaren babanın hanesine tescil edilir. Babanın yabancı olması halinde, annenin tescil edildiği idari birimin son hanesine tescil edilir ve annenin hanesi ile soy bağı kurulur.

Babalığın Reddi

 Tanımı 

Babalığın reddi, mahkeme kararıyla babalık karinesinin ortadan kaldırılmasıdır. 

Babalığın reddi davası, koca tarafından anne ve çocuğa karşı açılabileceği gibi, çocuk tarafından da anne ve kocaya karşı açılabilir.

Babalığın Reddi Kararının Tesciline İlişkin İlkeler

Mahkeme kararıyla babalığı reddedilen çocuğun babasının kaydına beyanla kapatılarak, annesinin bekarlık hanesine annesinin soyadı ile geçmesi sağlanır.

 Babalığı reddedilen çocuğun annesinin bekarlık hanesi tespit edilemez ise; tescil edildiği hanedeki kaydı kapatılarak, annesinin soyadı ile tescil edildiği idari birimin sonuna yeni bir aile sıra numarası altında tescil edilir. Soy bağının reddi halinde, soyadı alanı, bildireceği ve mahalli idarenin onaylayacağı soyadına göre doldurulur. Çocuk ergin değil ise, çocuğun vesayet altına alınabilmesi için ilgili vesayet makamına Türk Medeni Kanunu'nun 404. maddesi gereğince bildirimde bulunulur. Çocuğun soyadındaki eksiklik, vesayet makamının bildireceği ve nüfus idaresinin onaylayacağı soyadına göre tamamlanır.

Babalığı reddedilen çocuğun annesinin mahkeme kararında yabancı uyruklu olduğunun belirtilmesi veya ana ve babanın yabancı uyruklu olmaları nedeniyle aile kütüklerinde kayıtlı olmamaları veya ana ve babanın yabancı uyruklu olduklarının tespit edilmesi halinde; düzenlenecek aile nüfus kayıt örneğinin bir nüshası ve mahkeme kararının onaylı bir sureti vatandaşlık incelemesi için Bakanlığa gönderilir ve Bakanlığın vereceği karara göre işlem yapılır.

Babalığı reddedilen çocuğun annesinin mahkeme kararında annenin Türk, babanın ise yabancı uyruklu olduğunun belirtilmesi veya babanın yabancı uyruklu olması nedeniyle aile kütüklerinde kayıtlı olmaması halinde; çocuğun soy bağının reddi, annenin bekarlık hanesine annenin bekar soyadı ile tescil edilir.

Çocuğun annesinin bekarlık hanesine tescil edilmiş olması ve babası ile arasında soy bağının kurulması halinde, babalığın reddine ilişkin açıklamalar çocuğun ve babasının kaydına yapılır ve daha önce kurulan babalık kaldırılır.