Türkiye'de Çalışma İzinleri: İşveren ve Çalışanlar İçin Düzenlemeler, Sorumluluklar ve Haklar

Türkiye'de istihdam arayan bir birey olarak, çalışma izni ile ilgili yasa ve düzenlemelerin yanı sıra işveren ve çalışanların hak ve sorumlulukları hakkında bilgi sahibi olmanız önemlidir. Bu makalede, çalışma vizesi alma süreci, çalışma vizelerinin sınırlamaları ve Türk işyerindeki işveren ve çalışanların hak ve sorumlulukları ana hatlarıyla belirtilecektir. Bu yasa ve düzenlemeleri anlayarak, yasalara uygun hareket ettiğinizden ve istihdamınızda korunduğunuzdan emin olabilirsiniz.

• Çalışma izinleri için başvurular, e-imza kullanılarak e-Devlet portalı üzerinden çevrimiçi olarak yapılır.
• Çalışma izinleri için harç ve masraflar işverenin sorumluluğundadır ve işveren bu ücretlerin ödenmesini sizden talep edemez veya zorlayamaz.
• Geçici koruma altındaki, uluslararası koruma başvuru sahibi ve koşullu sığınmacı statüsündeki yabancılara verilen çalışma izin belgeleri ikamet tezkeresi yerine geçmez. Bu izinler, bu kişilere tanınan koruma veya statü sona erdiğinde geçerliliğini yitirecektir.
• Çalışma izniyle çalışan bir yabancının geçici koruması sona ererse, çalışma izni de ek bir işlem gerekmeksizin otomatik olarak sona erecektir. Çalışma izniyle çalışan bir yabancının uluslararası koruma başvurusu reddedilirse, çalışma izni de feshedilecektir.
• Çalışma izniyle çalışan bir yabancı, aynı işverende aynı işte çalışmaya devam etmek isterse, işveren mevcut çalışma izninin sona ermesinden en az iki ay önce ve her durumda çalışma izni sona ermeden önce çalışma izninin uzatılması için başvuruda bulunmalıdır. Uzatma başvuruları da e-Devlet portalı üzerinden çevrimiçi olarak yapılır.
• İşçi ve işveren arasındaki iş sözleşmesi çalışma izni süresi dolmadan feshedilirse, işveren çalışma izninin iptalini talep etmelidir. İptal talepleri e-izin sistemi üzerinden çevrimiçi olarak yapılır.
• Yabancılara verilen çalışma izinleri, yalnızca izin belgesinde belirtilen işyeri ve adreste geçerlidir.
• İşverenlerin ve çalışanların işyerinde hak ve sorumlulukları vardır. Çalışma izniyle çalışan bir yabancının, aynı işverende çalışan bir Türk vatandaşı ile aynı hak ve sorumluluklara sahip olması gerekir.
• Geçici koruma altındaki, uluslararası koruma başvuru sahibi ve koşullu sığınmacı statüsündeki yabancılar, mevsimlik tarım ve hayvancılık işlerinde çalışma izni muafiyeti ile çalışabilirler. Mevsimlik tarım ve hayvancılık işlerinde çalışma izni muafiyeti başvuruları, yabancılar tarafından kayıtlı oldukları ildeki İl Çalışma ve İş Kurumu Müdürlüğü'ne bizzat yapılır. Bu belgeler ücretsiz olarak düzenlenir.
• Türkiye'de çalışma izni olmadan çalışmak, sınır dışı edilme kararına, idari para cezasına ve yasa kapsamında işçilere tanınan hak ve güvencelerden yararlanamamaya neden olabilir. 15 yaşın altındaki bireylerin istihdamı Türkiye'de kesinlikle yasaktır! 15-18 yaş arası çocukların istihdamı da veli onayına ve belirli kısıtlamalara tabidir. Bu kurallara uyulmaması, iş kazası veya meslek hastalığı durumunda olumsuz sonuçlara yol açabilir ve sizi ciddi cezai yaptırımlara da maruz bırakabilir.
• Türkiye'deki yabancı uyruklu bireyler için çalışma izinleri, e-imza kullanılarak e-Devlet portalı üzerinden çevrimiçi olarak başvurulur.
• Çalışma izni alımıyla ilgili harç ve masraflar işverenin sorumluluğundadır ve başvuru sahibinden bu ücretleri talep edemez veya zorlayamazlar.
• Geçici koruma altındaki, uluslararası koruma başvuru sahibi ve koşullu sığınmacı statüsündeki bireylere verilen çalışma izin belgeleri ikamet tezkeresi yerine geçmez. Bu belgeler, bireyin koruma veya statüsü sona erdiğinde geçerliliğini yitirecektir.
• Çalışma izni olan yabancı uyruklu bireyin geçici koruması sona ererse, çalışma izni de ek bir işlem gerektirmeksizin otomatik olarak sona erecektir. Çalışma izni olan bireyin uluslararası koruma başvurusu reddedilirse, çalışma izni de feshedilecektir.
• Çalışma izni olan yabancı uyruklu birey aynı işverende aynı işte çalışmaya devam edecekse, mevcut izin süresi dolmadan en az iki ay önce ve her durumda mevcut izin süresi dolmadan önce çalışma izninin uzatılması için talepte bulunulmalıdır. Uzatma talepleri de e-Devlet portalı üzerinden çevrimiçi olarak yapılır.
• İşçi ve işveren arasındaki iş sözleşmesi çalışma izni süresi dolmadan feshedilirse, işveren çalışma izninin iptalini talep etmelidir. İptal talepleri e-izin sistemi üzerinden çevrimiçi olarak yapılır.
• Çalışma izni olan yabancı uyruklu bireyin farklı bir işverende çalışmak istemesi durumunda, yeni işveren öncelikle çalışma izni için başvurmalı, ardından mevcut işveren mevcut iznin iptalini talep etmelidir. Önceki işverenden gelen iptal talebi, yeni çalışma izni başvurusunun bir parçası olarak e-izin sistemine yüklenmelidir.
• Yabancı uyruklu bireylere verilen çalışma izinleri, belgede belirtilen işyeri ve adreste geçerlidir.
• İşverenlerin ve çalışanların işyerinde hak ve sorumlulukları vardır. Türkiye'de çalışma izniyle çalışan yabancı uyruklu birey, bir Türk vatandaşı ile aynı hak ve sorumluluklara sahiptir.