Özbekistan Durdurulamıyor

Özbekistan'ın Karakalpak Özerk Cumhuriyeti'nde 1 Temmuz Cuma günü başlayan olaylar tüm dünyada büyük yankı uyandırırken, protestolara neden olan karardan geri adım atılmasına rağmen durum hala gerginliğini koruyor. Protestolar, Özbekistan Devlet Başkanı Şevket Mirziyoyev'in Karakalpak Özerk Cumhuriyeti'nin ayrılma hakkını referandumla değiştirmeyi planlaması üzerine başlamıştı.

Özbekistan Savcılığından dün yapılan açıklamada, Nukus kentindeki protestolarda 18 kişinin hayatını kaybettiği, aralarında güvenlik güçlerinden 38 kişinin de bulunduğu 245 kişinin yaralandığı duyuruldu.

Karakalpakistan bölgesindeki yetkililer, binlerce kişinin hastanelerde tedavi gördüğünü belirtirken, bölge sağlık bakanı Nukus'taki hastanelerin dolu olduğunu söyledi. Olaylarla bağlantılı olarak 516 kişinin gözaltına alındığı vurgulandı.

Mirziyoyev gitti
Karakalpak Özerk Cumhuriyeti'nde başlayan protestoların ardından Devlet Başkanı Mirziyoyev, bölgede 2 Ağustos'a kadar devam etmesi planlanan olağanüstü hal (OHAL) ilan etti. Ayrıca bölgeye gelen Mirziyoyev, Karakalpakları ikna etmeye çalıştı.

Gösterilerin devam ettiği Nukus'a giden Mirziyoyev, vatandaşlarla görüşerek Karakalpakistan'ın statüsünün değiştirilmeyeceğini açıkladı. Özbek lider, ülkeyi istikrarsızlaştırmaya çalışan "kötü niyetli güçleri" suçladı. Özbekler ve kendi dilini konuşan bir azınlık olan Karakalpaklar arasında etnik bir çatışmaya dönüşme endişeleri de bulunuyor.

Öte yandan Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Özbekistan'ın Karakalpak Cumhuriyeti'ndeki gelişmeleri yakından takip ediyoruz. Ortak medeniyet, kültür ve tarihi bağlara sahip olduğumuz stratejik ortağımız, dost ve kardeş Özbekistan'ın istikrarına ve refahına büyük önem veriyoruz. Özbekistan yönetimi ve halkının olayları sağduyuyla, barış ve huzur ortamında çözeceğine tam güvenimiz tamdır." denildi.

Olaylar neden çıktı?

Özbekistan Devlet Başkanı Şevket Mirziyoyev'in, görev süresini uzatmak için referanduma Karakalpakistan'ın özerk statüsünü değiştiren maddeler eklemesinin ardından olayların fitili ateşlendi. Bunlar arasında Karakalpakistan'ın Özbekistan'dan ayrılma hakkına ilişkin bir hükmün değiştiği belirtiliyor. Olayların oldukça organize olması nedeniyle, protestolarda dışarıdan yardım olasılığı göz ardı edilmiyor.

Karakalpaklar kimdir?

Özbekistan'ın kuzeybatısında, kurumuş Aral Gölü yakınlarında, büyük bölümü çöl olan Karakalpakistan'da yaklaşık iki milyon kişi yaşıyor. Türk kökenli ve bölgeye özgü bir topluluk olan Karakalpaklar, Kıpçak grubuna dahildir. Uzun yıllar Ruslarla mücadele ettikten sonra bölge, önce Kazakistan'a, sonra tekrar Rusya ve Sovyetlere, son olarak da bağımsızlık ilanına rağmen Özbekistan'a bağlandı. Ancak Özbekistan'a bağlanırken Karakalpaklara bağımsızlık ilan etme hakkı tanınmıştı.